Oliebollen en trouwerijen

‘Sambè sambè! Ala ka san caman d’i ma!’ (Gelukkig nieuwjaar! Moge God je vele jaren geven!) Allereerst natuurlijk veel heil en zegen voor 2021! We weten niet wat dit jaar gaat brengen, maar we weten dat God erbij is. Omstandigheden veranderen steeds, maar Hij blijft dezelfde. Dat geeft ons hoop en vertrouwen. Op 31 december bakten we een flinke lading oliebollen om uit te delen aan buren, vrienden en kennissen en ze vielen zeker in de smaak. Daarbij geven we dan ook een kalender met elke maand een deel van een Bijbelverhaal in de lokale taal en we hopen dat die ook in de smaak vallen!

Een paar maanden geleden was de oppositieleider Soumaila Cissé bevrijd uit handen van jihadisten. Tijdens de staatsgreep was de huidige president al afgezet en alle hoop was nu op Cissé gevestigd. De verwachting was dat hij de volgende president zou worden. Maar nu is hij een paar weken geleden onverwachts overleden aan corona. Ineens verschenen overal mondkapjes op straat. De mensen waren er zo van geschrokken! Elke dag komen er nog coronagevallen bij en de scholen blijven in ieder geval tot eind januari gesloten. Daardoor ligt het onderwijs ook helemaal stil, want online lessen zijn niet mogelijk. Maar weinig mensen hebben thuis internet. Verder gaat het leven zijn gewone gang, want mensen moeten wel hun eten voor elke dag verdienen.  

Trouwerijen gaan ook gewoon door en afgelopen maand trouwden onze twee buurjongens. Het eten (riz au gras: letterlijk de vette rijst) voor alle gasten wordt gekookt op houtskool in megagrote kookpotten. In de straat wordt een grote tent opgezet tegen de zon en met een handkar of een tuktuk worden de stoelen gebracht. Met een beetje pech (voor ons…) komen er ook nog manshoge geluidsboxen waaruit de hele dag feestelijke Afrikaanse muziek dreunt. Het echtpaar zelf komt maar even kort op het feest. Die hebben hun eigen programma. ’s Morgens naar het gemeentehuis, dan foto’s maken en dan op bezoek bij verschillende families. En dan zeven dagen opgesloten! De man mag na drie dagen naar buiten, de vrouw moet zeven dagen binnen blijven. ’s Avonds kwamen met een personenbusje (sotrama’s noemen we die hier) alle bezittingen van onze buurjongens kersverse vrouw en iedereen hielp een handje mee om het naar binnen te brengen. En zo begint hun getrouwde leven!

Nu gaat dat getrouwde leven niet altijd over rozen. Een vriendin van ons werd onlangs door haar man in elkaar geslagen, omdat ze geld vroeg voor medicijnen en ze te veel aandrong of hij echt niet kon helpen. Het leven van een man en vrouw zijn erg gescheiden. De man moet bepaalde dingen betalen en de vrouw ook. Zolang dat gebeurt vindt men dat je een goed huwelijk hebt. De een weet dus niet wat de ander verdient en als de een niet wil delen, ontstaan er problemen. Onderling wordt er vaak weinig gepraat en weinig samen ondernomen. En dan hoeft dat nog niet eens een gearrangeerd huwelijk te zijn, want onze vriendin had haar man zelf uitgekozen. Dit gebeurt zoveel in deze cultuur en dat is zo jammer. We bidden dat Gods liefde huwelijken gaat veranderen.

In december vierden we Gideons tweede verjaardag! Het cliché is waar: wat gaat dat hard zeg. Al maanden vroeg hij om een fietsje en voor zijn verjaardag konden we een loopfietsje op de kop tikken. Jullie begrijpen wat hij nu elke dag wil… fietsen! Zijn Engelse vriendinnetje Hannah is een week na hem jarig en samen zijn ze net Jip en Janneke. Samen met haar ouders organiseerden we een feestje voor hun verjaardag met veel spelletjes. Dat was erg gezellig!

Qua werk is het nu gelukkig even rustiger. We hebben onze normale werkzaamheden, maar verder zijn er even weinig bijzonderheden en dat is ook wel eens fijn. Het Bijbelvertaalwerk gaat door en dat is het belangrijkste! We bidden dat ook in 2021 weer veel mensen bereikt mogen worden met het Woord van God en dat steeds meer vertalingen afgerond kunnen worden!

Shalom,

Willem en Christien, Gideon

Tijgerbalsem in je neus

‘Hatsjoe!’ Dan weet je dat het december is. Het is het koele, kurkdroge en stoffige seizoen. Soms is je neus zo droog dat ademen pijn doet aan je neus. ‘Dan moet je er tijgerbalsem in smeren,’ vertrouwde een vriendin ons toe. We hebben het nog niet geprobeerd… Vaseline of sheaboter werkt gelukkig ook goed. ‘Uche uche!’ Er wordt ook heel wat geproest. Het aantal coronagevallen neemt plotseling sterk toe. We liepen naar de supermarkt en onderweg zat iemand naast de weg te hoesten. Een vriend van hem ging ernaast zitten en vroeg: ‘Ga je nu dood, of wat!’ De afgelopen twee weken zaten we zelf ook in quarantaine omdat Christien koorts kreeg. We dachten er verder weinig van. Tot ze niets meer rook en proefde, maar toen was de koorts al voorbij. Willem was alleen een dag niet lekker. We hebben netjes onze quarantaine uitgezeten en zijn gelukkig allemaal weer gezond! En Christien kan weer ruiken en proeven. Gideon vond het heel gezellig dat we samen thuis waren en moest weer even wennen toen Willem naar kantoor ging!

Voor je het weet is er weer een jaar voorbij. En dat was een ander jaar dan iedereen had verwacht. Bij Willem op het werk leken de financiën eindelijk goed te gaan. Na vier jaar verbeteringen en innovaties doorvoeren zou dit jaar in de plus worden afgesloten. De eigen watervoorziening en de zonneboiler besparen behoorlijk. De meeste inkomsten voor kantoor komen echter van het gastenhuis en die moest vanwege corona tijdelijk sluiten. Daardoor moesten helaas collega’s op minder uren gezet worden. Dat is moeilijk, omdat er geen sociaal vangnet is en je weet dat er gezinnen achter zitten. Inmiddels is het gastenhuis gelukkig weer open en is er een huurder voor langere tijd gevonden voor twee appartementen. We hopen dus dat het qua financiën ook weer de goede kant op zal gaan, maar het is afwachten hoe corona zich hier gaat ontwikkelen.

Daarnaast waren er problemen met een grote sponsor, waardoor een aantal Bijbelvertaalprojecten nu op pauze staan. We bidden dat er andere sponsoren gevonden worden, waardoor deze projecten wel weer door kunnen gaan. Er wordt intussen hard doorgewerkt bij de andere projecten en deze maand vinden er ook weer een aantal controles plaats van afgeronde Bijbelboeken. Ook bij ons op kantoor is nu een team bezig om een Bijbelboek door te nemen. Het is bestemd voor een bevolkingsgroep waar weinig christenen zijn. Bidden jullie mee dat Gods Woord vrucht mag dragen?

Komende maand gaat een buurjongen trouwen. ‘Heeft hij zelf zijn vrouw uitgekozen?’ vroegen we. ‘Nee, zijn familie heeft een vrouw voor hem gezocht.’ Voor ons is het niet voor te stellen dat je familie een vrouw of man voor je zoekt, maar hier gebeurt het nog vaak. Er wordt gekeken naar het karakter en de familie van de man/vrouw en of dat goed past bij de ander. Een huwelijk hier is dan ook niet gebaseerd op liefde, maar uit wederzijds respect, inzet en het vervullen van je taak als man/vrouw. En als dat mist, gaat het mis. Een vriendin van ons heeft wel zelf haar echtgenoot gekozen, maar na drie jaar huwelijk staat het er niet al te best voor. Het is moeilijk als je dan aan de zijlijn staat. Bidden jullie mee voor hen?

Gideon is bijna twee en wat heeft hij al veel meegemaakt in zijn jonge leven! Gelukkig heeft hij er niet zoveel erg in en is hij vooral erg druk met groot worden. Daar heeft hij nog steeds haast mee. Hij heeft al zijn tanden en kiezen en hopelijk zijn daarmee de slapeloze nachten ook voorbij. Hij is gelukkig erg vrolijk en we verzuchten regelmatig tegen elkaar wat gezellig het is met hem erbij, juist in moeilijke omstandigheden. Hij wil het liefst de hele dag wel prentenboeken lezen of op avontuur in de wijk. Hanen, schapen, ezels en paarden genoeg en ook veel straatjongetjes die graag een balletje naar hem trappen. Hij babbelt lekker de hele dag door. ‘Aanen wassen bij de kroan?’ zei hij van de week. Daar verbaasde hij ons wel mee!

We wensen jullie heel veel sterkte in de huidige omstandigheden. Dat zal niet makkelijk voor jullie zijn, maar we bidden dat jullie in dit alles Gods nabijheid mogen ervaren. We wensen jullie ook gezegende kerstdagen en vuul heil in zegen in ut naie joar!

Rustiger vaarwater…

Na de staatsgreep was het nog even spannend. De grenzen gingen weer dicht en de banken gaven tijdelijk geen geld. De omliggende landen en de Afrikaanse Unie (CEDEAO) legden sancties aan M. op. We moesten genoeg geld en eten in huis hebben om in ieder geval een maand toe te kunnen. En wat moesten we doen als de situatie toch ineens heel gevaarlijk zou worden? Ons werd geadviseerd om in ieder geval een vluchtkoffer voor te bereiden. Inmiddels zijn de sancties iets versoepeld en zijn de banken weer open en mag er in ieder geval wel voedsel de grenzen over. De onderhandelingen zijn nog gaande tussen M. en de Afrikaanse Unie en elk moment kunnen de sancties worden opgeheven. We hebben nu een tijdelijke president tot de volgende officiële presidentsverkiezingen over anderhalf jaar. Het leven lijkt verder weer zijn gewone gang te gaan. Je kunt je voorstellen dat we heel dankbaar zijn dat het zo goed is verlopen!

Inmiddels komen de eerste zendelingen weer binnendruppelen, nadat bij het begin van de Coronacrisis za bijna allemaal vertrokken. We zijn erg blij om weer wat meer mensen om ons heen te hebben, want afgelopen maanden waren wat dat betreft wel wat eenzamer. Maar ook daarin heeft God voor ons gezorgd. We leerden namelijk twee Nederlandse christenen kennen, die hier tijdelijk voor de VN waren. In de tijd dat we verder weinig mensen om ons heen hadden, hebben we met hen een hele goede tijd en veel gezelligheid gehad. Deze maand moesten we weer afscheid van hen nemen en we zijn blij dat ze weer bij hun gezin kunnen zijn, maar we gaan ze zeker missen!

Afgelopen maand verliep verder gelukkig rustig en na zulke onrustige maanden is dat wel erg fijn. We hebben mooie gesprekken gehad. De schilder kwam bij ons langs voor een klus en hij zei: ‘Ik ben bijna christen, maar ik durf het mijn familie nog niet te vertellen.’ Wat waren we blij! We kennen hem nu vijf jaar en hebben veel met hem gepraat. Dit bemoedigde ons erg! Daarna ging Christien op bezoek bij de buurvrouw en het contact verliep vaak wat stroef, maar nu was ze erg open en wilde ze graag over religie praten. In de ogen van veel M-mensen zijn Islam en Christendom hetzelfde. Het maakt niet uit wat je gelooft. Als je maar een goed mens bent, dan kom je er wel. Het duurt vaak lang voordat mensen beseffen dat het absoluut niet hetzelfde is. Dus we zijn erg dankbaar voor deze opening! Ook hebben we met de chauffeur van één van onze VN vrienden gepraat. Hij is een vrome moslim, maar erg geïnteresseerd in het evangelie. Dit waren voor ons erg mooie momenten de afgelopen tijd.

Sinds kort is ons alfabetiseringsteam druk bezig met een speciaal project voor het beschikbaar maken van leesboeken voor kinderen in de lokale talen. In de lokale talen is vaak weinig tot niets te lezen voor kinderen. In de hoofdstad zijn slechts één of twee bibliotheken met Franstalige boeken. We hopen dat door dit project veel kinderen de beschikking krijgen over leesboeken in hun eigen taal en lezen leuk gaan vinden!

A., de vrouw van onze bewaker en aan wie Christien appeltaarten leerde bakken, kan nu eindelijk beginnen met haar studie. Ze wilde heel graag patisserie gaan doen, maar daar waren te veel aanmeldingen voor. Nu gaat ze haar tweede keus doen: verloskunde. Na haar middelbare school had ze geen geld om aan een vervolgstudie te beginnen. Door het verkopen van appeltaarten heeft ze al een groot deel kunnen sparen, en wij helpen haar ook. We zijn dankbaar dat ze kan gaan studeren. Zo kunnen ze hopelijk samen een goede toekomst opbouwen. Als je geen studie gedaan hebt, is het zo moeilijk om hier een baan te vinden!

‘Bonjour!’ ‘Goodmorning!’ ‘Kambè!’ ‘Parapluutjes!’ ‘Poes slaapt.’  Gideon leert er elke dag weer nieuwe woordjes bij en begint er lekker op los te praten. Dat is heel gezellig! Hij heeft nog steeds energie voor tien, dus het gaat heel goed met hem. Met ons gaat het ook goed, al merken we wel dat de afgelopen tijd wel impact op ons heeft gehad. We doen het dus even wat rustiger aan en dan komt het vast weer in orde.

Onrust

‘Willem, wil je gelijk komen? We hebben een vergadering.’ Mijn directeur accepteerde niet dat ik net midden in een vergadering over het budget voor volgend jaar zat. ‘Meteen komen. Er is muiterij.’ Voor ik naar de vergadering ga, bel ik nog snel Christien: ‘Blijf binnen. Ik weet niet precies wat er aan de hand is, maar dat lijkt me verstandig.’

Zo begonnen de vreemde gebeurtenissen afgelopen dinsdag. Als lid van het ‘security comittee’ was ik gelijk bij alle ontwikkelingen betrokken en moesten we nadenken over hoe we hierop gingen reageren. Wellicht hebben jullie via het nieuws flarden meegekregen van de gebeurtenissen in M. Veel was nog onduidelijk. Een groep militairen bezette ’s morgens een wapendepot buiten de stad. Daarna werden gebouwen van de overheid bezet. We stuurden gelijk al het personeel naar huis met het verzoek om binnen te blijven. Aan het eind van de middag kwam het bericht dat de president en de premier opgepakt waren. We hoorden thuis regelmatig schoten. Het bleek dat er veel in de lucht werd geschoten.

De afgelopen maanden is het vaker onrustig geweest. Er waren regelmatig demonstraties om het aftreden van de president te eisen. Hierbij werden hoofdwegen geblokkeerd. Daardoor hadden we inmiddels al genoeg voorraden in huis, omdat erop uit gaan niet verstandig was. De onvrede richt zich op de overheid en gelukkig niet op buitenlanders.

Het leek een staatsgreep te worden, maar officieel is het dat niet geworden. Want woensdagmorgen kregen we bericht dat de president is afgetreden en dat er nieuwe verkiezingen aankomen. Hopelijk zijn de demonstranten en de militairen nu tevreden en blijft het rustig de komende tijd. We weten niet hoe het zich verder zal ontwikkelen en we weten ook nog niet of we kunnen blijven of geëvacueerd worden. De grenzen zijn nu gesloten en het is onduidelijk of de banken openblijven. Het is dus best een onzekere tijd.

Afgelopen week, voordat dit gebeurde, werden we erg bemoedigd door 1 Petrus 1: 3-9. Christus is onze levende hoop en in beproevingen houden we dat vast. Omstandigheden veranderen vaak en dat hebben we in de afgelopen jaren heel vaak meegemaakt, maar Hij blijft dezelfde. Ook Hebr 12:2 gaf ons vrede. Jezus heeft geleden om de vreugde die voor Hem lag te krijgen. Wat was die vreugde? Hij had al de heerlijkheid van Zijn Vader. De vreugde was dat Hij samen met ons kon zijn! Hij hield ons voor ogen bij Zijn lijden. Daarom kunnen wij ook in alles volharden, als we Hem voor ogen houden.

Er gaat veel in ons om, maar verder gaat het goed met ons. We zijn terug in ons eigen huis en het is fijn om weer op onze eigen plek te zitten. Alles moet weer even zijn plekje vinden, maar we proberen zo normaal mogelijk door te gaan. Gideon heeft er gelukkig allemaal niet zo veel erg in. Al vindt hij het jammer dat we nu niet zoveel kunnen gaan wandelen. Hij is gek op een rondje doen en geniet van alle dieren die rondlopen op straat: paarden, schapen, kippen, ezels, katten en soms een koe. Zo hebben we toch een kinderboerderij. Dat Gideon zelf ook veel bekijks trekt, vindt hij maar niks. Als we naar buiten gaan, komen er al gauw kinderen naar hem toe die hem willen vasthouden en aanraken.

Willen jullie bidden dat de situatie in de stad rustig mag blijven? Bid om rust en wijsheid voor ons om de juiste beslissingen te nemen. Gideon is aardig ondernemend en het is een hele uitdaging om hem de hele dag binnen te houden. We hopen dat we ondanks de omstandigheden toch redelijk ontspannen de tijd door kunnen komen en dat we als gezin rust mogen ervaren midden in alle onzekerheid om ons heen.

Shalom,

Willem en Christien

Gideon

Corona en hitte

Anders waren we nu op vakantie in Nederland, maar nu gaan we zwetend het hete seizoen door. In april en mei was het dagelijks boven de 40 graden en kurkdroog, dus jullie begrijpen wel dat we heel veel zin hadden om de maand mei in Nederland te zijn. Maar we hebben bewust gekozen om hier te blijven. Veel collega’s van ons zijn naar hun thuisland vertrokken. Daardoor bleef onder andere maar één persoon over in het gastenhuis en was er niemand om op het vertaalcentrum te letten. Daarom wonen we nu tijdelijk op het centrum om een oogje in het zeil te houden. En dat was maar goed ook, want we woonden er nog niet of de waterpomp en generator waren stuk! Gelukkig kon Willem gauw helpen aan een oplossing en draaien ze allebei weer.

De voorspelling was dat Corona hier flink toe zou slaan. In deze samenleving leeft iedereen bij elkaar en van social distancing kan dus absoluut geen sprake zijn. Meer generaties in één huishouden is heel gewoon. We zijn heel dankbaar dat het tot nu toe maar heel minimaal aanwezig is. Het verspreidt zich bijna niet en waarom weet niemand zeker. Het kan liggen aan het hete seizoen, of dat mensen gewend zijn aan malaria, of dat iedereen als kind de tuberculosevaccinatie krijgt, er zijn allerlei theorieën, wie zal het zeggen. We hopen in ieder geval dat het zo blijft, ook als het regenseizoen komende maand begint. Dat is meestal ook het seizoen dat iedereen verkouden is en griepvirussen de ronde doen. We zien in ieder geval wel uit naar wat verkoelende regens!

Afgelopen maand was het Ramadan. Veel van onze vrienden vastten ook en in dit klimaat is dat erg pittig. Vooral nu er ontzettend veel stroomstoringen waren. Sommige dagen hadden we 75% van de tijd geen stroom en waren we ontzettend dankbaar dat we tijdelijk op het centrum met een stroomgenerator wonen. De overheid heeft als een van de coronamaatregelen de stroom goedkoper gemaakt en in bepaalde arme wijken zelfs gratis. Veel arme mensen zitten nu zonder werk, omdat veel buitenlandse werkers vertrokken zijn. Maar daardoor is de vraag van stroom véél groter dan het aanbod, wat normaal al een probleem is in het hete seizoen, maar nu dus nog meer. We zijn dankbaar dat we weer goede gesprekken mochten hebben met verschillende mensen. De moslims geloven dat het houden van Ramadan je van alle zonden reinigt, zodat je weer met een schone lei kunt beginnen. Daarom is het erg belangrijk voor hen om die te houden. We mochten getuigen van Jezus (Isa voor hen) die alle zonden betaald heeft, maar het idee van genade is moeilijk te accepteren voor een moslim die zijn hele leven zijn best doet om het te verdienen. Het hele idee waarom Jezus moest sterven, staat ver van de mensen af. Daarom geloven veel moslims ook dat Jezus niet echt gestorven is aan het kruis, maar er levend vanaf is gehaald. En dat veel mensen wel goed genoeg zijn om in de hemel te komen. Als je maar goed je best doet. We bidden in ieder geval voor onze vrienden. Bidden jullie mee? Dat is de reden waarom we hier zijn!

Voor ons was het natuurlijk ook even omschakelen in dit hele Coronaverhaal. Willems werk gaat wel gewoon door. Vooral nu collega’s vertrokken, kwam er nog meer op zijn bordje. En met de reparatie van het dak van kantoor is hij ook druk. Gelukkig kwamen verschillende spullen uit Nederland aan in de container van een andere zendingsorganisatie, waardoor we op het centrum nu een goed multifunctioneel kopieerapparaat hebben en een grasmaaier. En Christien is heel dankbaar voor haar mooie fornuis uit Nederland! Net als jullie, kon Christien nu niet werken op kantoor. De kinderoppas en hulp in huis waren niet toegestaan, zodat ze genoeg werk thuis had te doen. Vooral tijdens het hete en stoffige seizoen blijf je schoonmaken. Gelukkig hebben zij en Gideon hun draai in dit nieuwe ritme aardig gevonden en blijft het gezellig en opgeruimd. Met Gideon gaat het gelukkig erg goed. Hij is nu 19 maanden en eet als een dokwerker. Hij kent al heel wat woorden en hij houdt van grapjes! We hebben het heel gezellig. De oppas en hulp in huis mogen weer komen, dus dat scheelt een boel!

 

Chocola of kiespijn?

‘Heb je je kiezen nu al laten trekken?’ Awa klapt lachend in haar handen: ‘Non! Ik ben veel te bang!’ Hier in M. ga je alleen naar de tandarts als je al maanden kiespijn hebt en je het niet meer uit kunt houden. We wisten dat als het van Awa af zou hangen, ze nog een paar maanden door kon lopen met kiespijn. We hadden chocola uit Nederland meegenomen en zeiden tegen haar: ‘Als je je kies laat trekken (want gaatjes vullen is veel te duur), krijg je van ons chocolade!’ Ze keek ons glunderend aan: ‘Ik ga gelijk woensdag heen!’ Die woensdag ging ze om 8 uur ’s morgens naar de tandarts, maar toen was er geen plek meer. Je moet echt ’s morgens om 5 uur aan de balie staan om een plekje te krijgen. Die zaterdag ging ze om 5 uur heen. Maar toen ze later terug ging voor haar afspraak, was er een oude vrouw met zoveel kiespijn, dat ze haar afspraak weg gaf. Twee weken later ging ze weer heen, nu voor haar eigen afspraak en toen bleek dat er maar liefst drie kiezen getrokken moesten worden. Maar wat was ze opgelucht. ‘Ik ben zo blij dat jullie me geholpen hebben om te gaan, ik voel me nu een stuk beter!’ Wat zijn we dan dankbaar voor goede tandartsen in Nederland en voor de zegen dat we gaatjes kunnen laten vullen!

Awa hadden we ook een SD kaartje met Bijbelverhalen gegeven. Ik vroeg haar of ze ze al had geluisterd. ‘Wel twee keer! De eerste keer zelf, en de tweede keer met Bernárd, onze katholieke familievriend. Maar er zijn wel veel verschillen tussen de Islam en de christenen. Bijvoorbeeld dat jullie maar één vrouw met één man mogen hebben en wij wel vier vrouwen met één man.’ Wat is het dan prachtig om het evangelie uit te mogen leggen en te vertellen hoe groot Gods liefde is! Bid voor haar, dat Zijn liefde mag wortelen in haar hart. Ze vindt de Islam zo verwarrend omdat het om regeltjes gaat en de ene Imam zegt wat anders dan de andere. Ze wil zo graag zekerheid!

Ons werk gaat gewoon door en Christien heeft ook eindelijk meer duidelijkheid in haar werk. Dat had nogal wat tijd nodig wegens verschillende omstandigheden op kantoor, maar nu kan ze gewoon lekker bezig op haar kantoorochtenden. Ze is nu verantwoordelijk voor de communicatie met de alfabetiseringsmensen van de vertaalteams om zo op de hoogte te blijven van hun behoeften en om te zorgen dat ze hun taak goed kunnen uitvoeren. Bid dat ze dit goed mag doen en dat er goed contact mag zijn met de collega’s.

Waterpomp en zonneboiler

Vol ontzag staarden we naar al het water dat wel 20 meter de lucht in spoot. Het water bleef weer even weg en de motor draaide. Toen kwam er weer zo’n magnifieke straal de lucht in. Vooral Gideon was zwaar onder de indruk! Sinds januari zijn het kantoor en gastenhuis aangesloten op een waterbron die onder het centrum doorloopt. Hiermee besparen we de kosten voor het waterbedrijf en deze bron kan eindeloos mee, volgens de zendeling die dit werk doet. Hij boorde een mooie pijp naar de bron met een gigantische boor. Het water is trouwens van prima kwaliteit dus we zijn heel dankbaar voor deze vooruitgang!

Er staat nu ook een zonneboiler op het dak voor het gastenhuis, met 12 maanden zon in het jaar is dat ideaal. De energiemaatschappij heeft de prijzen het laatste jaar behoorlijk opgeschroefd. Het budget voor het kantoor is niet heel groot, dus daarom moet steeds worden gekeken hoe kosten bespaard kunnen worden. Dit is zo’n voorbeeld. Een donor heeft geholpen met deze investeringen en onze vaste lasten gaan zo mooi naar beneden. Dat is mooi! Het geeft veel voldoening dat Willem aan deze besparingen mee kon helpen. Al deze kleine stapjes helpen om als organisatie een realistisch budget te krijgen zodat de aandacht weer volledig naar het Bijbel vertalen kan in plaats van naar alle bezuinigingen.

23 januari was de opdraging van het Nieuwe Testament in de K-taal op de grens bij Burkina. Dank God dat alles goed verlopen is! In dit gebied is het erg onrustig en er gebeuren regelmatig aanslagen op kerken. Ook de reis er naar toe is niet zonder risico. Onze directeur was erbij en de mensen zeiden: ‘Wat doe jij hier! Je hebt een gezin!’ Na de plechtigheid was iedereen ook weer gauw vertrokken en onze directeur kwam terug met een… schaap! Als dank voor de jarenlange hulp bij het vertalen kreeg ons kantoor een schaap overhandigd, die vervolgens een paar dagen later in de pan verdween en waar iedereen heerlijk van gegeten heeft. Bid dat God harten opent, zodat de K-mensen de Bijbel ook gaan bestuderen en eruit gaan leven.

De twee weken na onze reis naar Nederland zijn omgevlogen. We kregen bezoek van onze begeleider van Wycliffe Nederland (die ook de andere Nederlanders in West-Afrika bezocht) en dat was intensief maar goed. We konden ons leven en werk hier goed doorspreken, zodat we weer positief verder kunnen. Daarnaast gebeurden er lastige dingen in goede relaties. M. was een kolonie van Frankrijk en dat zit nog altijd vers in het geheugen. Hoewel wij dat niet willen en in onze ogen iedereen gelijk is, worden soms zaken opgevat als discriminatie. Dat kan in hele kleine dingen zitten die we zelfs na jarenlang hier wonen ons niet realiseren. Gelukkig konden we dit goed oplossen. Het maakt ons ervan bewust dat wonden erg diep kunnen zitten en dat we veel wijsheid nodig hebben in de omgang met onze naaste hier.

Eens in de twee weken organiseren we een Engelstalige speelochtend voor de kinderen. Dat is altijd heel gezellig en het is leuk om zo als moeders te kletsen. We zingen liedjes en rijmpjes met de kinderen en ze spelen gezellig samen. Gideon krijgt zo zijn taallessen al wel! Eens in de twee weken een Engelse ochtend en verder twee keer per week een ochtend oppas die Frans praat. Toen we trouwens midden in de nacht thuiskwamen na Nederland, liep hij breed lachend de woonkamer in en wilde gelijk gaan spelen. Fijn om te zien dat hij zich lekker thuis voelt!

Het dak eraf

‘Midden in de nacht werden we wakker van een groot kabaal’, vertelde een collega. Het plafond van hun woonkamer was naar beneden gestort omdat het dak lekte. Later volgde het plafond van een slaapkamer. Gelukkig gebeurde het toen er niemand in de kamer was.

Bij ons huis is er een slaapkamer die er later is aangebouwd en daar lekte het ook. De rest van het huis is gelukkig in prima staat. Het plafond vertoonde daar ondertussen wat scheurtjes. Om dergelijke ongelukken te voorkomen wordt van die kamer nu het dak vervangen. Afgelopen maandag is het werk begonnen en nu wonen we een paar weken in het guesthouse bij kantoor. Heel fijn dat het zo kon. Bijna hadden ze het dak van de verkeerde kamer eraf gehaald… de slopers wisten van geen ophouden! Gelukkig zag Willem net op tijd waar ze mee bezig waren.

We hebben in de afgelopen jaren de nodige uitdagingen gehad, zeker als het gaat om beestjes, zoals trouwe lezers weten. Maar verrassingen blijven komen. We waren aangekomen in onze tijdelijke huisvesting. Toen Christien ’s nachts Gideon voedde, dacht ze: wat voel ik toch kriebelen. Nadat Gideon weer sliep, liep ze even naar het toilet. Eenmaal in de woonkamer stond ze aan de grond genageld, want er zaten ontzettend veel kakkerlakken op de muur, de vloer en de tafel. We hadden bij aankomst al verscheidene kakkerlakken in de keukenkastjes gezien en zeiden tegen elkaar: ‘Morgen gaan we er echt wat aan doen.’ Dan val je niet meer zo snel in slaap… De dag erna hebben we met stofzuiger en sopdoeken het huis met bezemen gekeerd en nu lijkt de situatie aardig onder controle en is bijna alles weg en kunnen we weer ontspannen er wonen. We hadden alleen de eerste dag iets anders voorgesteld.

Intussen kijken we terug op een gezellig bezoek van Willems ouders. Het was een hele onderneming voor ze, met de nodige voorbereidingen. Allerlei vaccinaties, visum etc. We hebben een goede tijd hier gehad en met veel ervaringen zijn ze weer teruggegaan. Ondanks alle verhalen die we verteld hadden, was er heel wat verbazing. Want het echt meemaken is nog heel wat anders dan foto’s kijken.

Bemoedigend en indrukwekkend was het om met de gids te spreken in een dorpje buiten de stad. Drie jaar geleden ontmoetten we hem en was hij net tot geloof gekomen doordat Jezus aan hem verscheen in een droom. Met Willems ouders gingen we wat plaatsen in de omgeving bekijken en hij begeleidde ons. Hij vertelde enthousiast hoe in de afgelopen jaren niet alleen zijn familie tot geloof is gekomen, maar ook zijn buren en verschillende vrienden. Hij was erg blij met het SD-kaartje dat we gaven met allemaal Bijbelverhalen om naar te luisteren. Laat hij een bemoediging zijn, ook op Urk, om het Evangelie uit te dragen.

Als we dit schrijven is het precies vier jaar geleden dat we in West-Afrika aankwamen. De tijd is omgevlogen en wat hebben we ontzettend veel meegemaakt. We zijn dankbaar dat hier en op allerlei plekken het Woord vrucht mag dragen en dat er uitgekeken wordt naar een Bijbel in de eigen taal. Tegelijk bidden we ook voor positieve ontwikkelingen op het gebied van onderwijs en om vrede in dit land, want dat is hard nodig. Vooral vrede door de komst van Christus, waar we deze maand weer bij stil staan. Daarom wensen we jullie gezegende kerstdagen en een voorspoedig nieuwjaar!

Shalom,

Willem, Christien en Gideon

Hoe denk je over de Bijbel?

‘Hoe denk je over de Bijbel?’ Ik kijk Awa aan en ze kijkt vragend terug. ‘De Bijbel? Hoezo? Daar denk ik nooit over na.’ Ze staart even peinzend voor zich uit. ‘Nee, geen idee.’

‘Zou je er meer van willen weten?’ Ik steek haar een SDkaartje toe. ‘Kijk, hier is een SDkaartje. Daarop staan Bijbelverhalen om naar te luisteren en een film over het leven van Jezus.’ Ze pakt het aan. ‘Ik denk wel dat het goed is om te weten wat de Bijbel is,’ zegt ze. Die dag geven we ook nog aan een andere vriendin zo’n SDkaartje. Die avond blijkt een hele familie hier in de straat gekluisterd te zijn aan de telefoon waarop de film te zien is. We bidden dat het tot zegen mag zijn!

In Nederland komt het wel eens voor dat een grootouder bij het gezin thuis woont, maar hier woont de ‘grand famille’ bij elkaar. Grootouders, ooms, tantes, neven en nichtjes, het is een komen en gaan van mensen. Dat is één van de belangrijkste waarden van de cultuur: ‘zij hadden alles gemeenschappelijk.’ Maar dat is lang niet altijd makkelijk. Zo kennen we een dominee die het zelf niet al te breed heeft. Dominees bouwen geen pensioen op en vaak is het zo dat al het verdiende geld dezelfde maand al op is aan eten en woonlasten. Daarbij komt dat mensen uit zijn dorp hem veel gasten bezorgen. ‘Ga maar naar de pasteur in de stad, daar kun je wel terecht.’ Hij wil graag gastvrij zijn, maar hij heeft het geld er niet voor om zoveel mensen op te vangen. Want de gasten dragen vaak maar heel weinig tot niets financieel bij.

Of één iemand in de familie is die goed verdiend, zorgt voor de ‘grand famille’, en ook al verdient hij veel, dan kan hij nog niet sparen. Een vriendin van ons is 22, getrouwd en ze heeft een dochtertje van bijna een jaar, maar ze betaalt ook de school voor één van haar broertjes. Dertig procent van wat ze verdient bij haar baan, gaat daar aan op. Ze kan zo maar heel weinig sparen. Een andere vriendin wil graag een vervolgopleiding doen, ze wil verloskundige worden, maar haar familie heeft geen geld. Als ze een jaar werkt bij de baan die ze nu heeft, kan ze één semester betalen en er zitten er drie in een jaar.

Er zijn zoveel noden, en armoede zorgt ervoor dat mensen maar weinig vooruit komen. Aan de ene kant is het moeilijk, aan de andere kant beseffen we des te meer dat daardoor het evangelie veel belangrijker kan worden in je leven. Want uiteindelijk gaat het er niet om dat we krijgen wat we willen in dit leven, maar dat we rijk in God zijn. We bidden dat die boodschap hier mag doordringen!

Met ons gaat het goed. Willems ouders kwamen in november op bezoek en daar hadden we veel zin in. Het koele seizoen is aangebroken, dus we slapen lekker en hebben veel meer energie. Gideon was alweer 10 maanden (in november) en is druk bezig met lopen. Hij is erg actief! Op het werk is de jaarafsluiting nu bijna klaar en dat geeft weer even wat lucht. Het waren drukke weken voor Willem. Bij het alfabetiseringswerk zijn we bezig om te kijken wat de vertaalteams de komende drie jaar nodig hebben aan begeleiding, training en middelen om het alfabetiseringswerk goed op de rit te krijgen. Daar zijn ook genoeg uitdagingen bij. We vervelen ons geen moment!

En dan hebben we het nog niet gehad over de kleine dingen, zoals kakkerlakjes in de keukenkasten. Hoe kom je daar van af? ;)

Shalom,

Willem, Christien en Gideon

Doe toch niet zo westers!

20190717_111018‘Lezen is echt ontzettend belangrijk en we stimuleren onze leerlingen ook om veel te lezen!’ De directeur van een privéschool kijkt me indringend aan. ‘Hoeveel leesboeken zijn er op deze school beschikbaar?’ Hij geeft een zucht: ‘Geen! Maar het Franse instituut in het centrum heeft een bibliotheek waar scholieren boeken kunnen lenen. Alleen doen ze het niet…’ Christien bracht een bezoek aan een privéschool en woonde een Franse les bij. Veertig leerlingen van een jaar of 16 bereidden zich voor op het examen van het laatste jaar van de basisschool. De basisschool duurt hier negen jaar, maar om verschillende redenen zijn de leerlingen vaak ouder als ze het laatste jaar doen.

Ze zaten op krappe houten bankjes zonder rugleuning. Soms moest een leerling wat voordoen op het bord en was het een ware circusact om naar voren te komen. Het maakte Christien erg dankbaar voor alle leermiddelen die in Nederland beschikbaar zijn, waar elke leerling een eigen tafel en stoel heeft. En pennen, schriften, een digibord, gekleurd papier. En een dak wat de regen tegenhoudt. Dit was nog één van de betere scholen, maar zelfs daar waren geen leesboeken.

Daarbij hebben we vaak horen zeggen: in Afrika zijn kinderen veel gehoorzamer dan in Nederland. Die kinderen zijn tenminste dankbaar als ze naar school mogen! Daar zitten meer kanten aan. Er zijn inderdaad kinderen die hard werken, maar het schoolsysteem is ook corrupt en dat is frustrerend. De verloofde van onze bewaker deed een paar weken geleden examen voor haar middelbare school, op haar 21e. Toen we vroegen hoe het ging, was ze redelijk gefrustreerd. Voor veel geld zijn de examens te koop en haal je makkelijk je diploma. Ze komt uit een arm gezin en heeft hard gewerkt om alles te leren. Ze is erg slim, maar maakt zich zorgen of ze haar diploma wel haalt. Want je weet maar nooit op welke manier corruptie verder de kop op steekt.

Een collega van het alfabetiseringsteam deed onderzoek of de beschikbaarheid van boeken ervoor zou zorgen dat mensen meer gaan lezen. Ze organiseerde een leesgroep waarbij ze samen een boek lazen en erover praatten. De deelnemers gaven aan dat lezen ‘gewoon’ niet in de cultuur zit. ‘Doe niet zo westers!’ wordt er gezegd als iemand een boek leest. Het is vreemd dat ‘westerse’ dingen zoals smartphones en filmpjes kijken dan wel zo overgenomen worden, want daar moet je toch ook voor kunnen lezen. Nu is de vraag wat mensen dan wel motiveert om te gaan lezen. Waarom lees(t) jij/u graag? :)

Ook op kantoor is genoeg aan de gang. De belastingdienst heeft een nieuw systeem ingevoerd, waardoor er ineens een torenhoge boete werd bezorgd. Het was een herinnering en het bleek dat de eerdere brieven verkeerd bezorgd waren. Gelukkig was de belastingdienst erg onder de indruk toen alle betaalbewijzen vanaf 2014 getoond konden worden. Kantoor betaalt belasting in drie gebieden in dit land en voor één van de andere gebieden kwam nu ook een boete binnen. Er gebeurt weinig digitaal, dus het zoeken naar de bewijzen bracht nogal wat werk met zich mee. En dat mag nu nog twee keer!

Als gezinnetje maken we het gelukkig goed. De regentijd is aan de gang en doordat het soms lekker afkoelt, slapen we beter en hebben we meer energie. We hebben een lieve kinderoppas (nounou) gevonden die een aantal morgens op Gideon kan passen en gelukkig vindt hij het fantastisch met haar. Hij ontwikkelt zich prima en is erg vrolijk, eet graag (me dunkt, hij heeft met 8 maanden al 8 tanden!), kruipt en wil héél graag lopen. Slapen gaat nu ook beter gelukkig! Qua werk zijn er natuurlijk altijd uitdagingen, maar in vergelijking met ons eerste termijn hier, voelen we ons nu echt thuis en voelen we ons goed op onze plek. Dat is een zegen!

Shalom,

Willem, Christien en Gideon