Wormen en een siroop om lekker dik van te worden

Afgelopen oktober is een goede Nederlandse vriendin hier verongelukt. Ze werkte hier al meer dan twintig jaar. ‘Carina is nou dood hè, maar bij de Here Jezus leeft ze wel. En als de Here Jezus terugkomt, dan is ze er weer.’ Gideon heeft het nog vaak over haar. De dood is ook zo onbegrijpelijk voor een bijna driejarige. ‘Moe, jij bent er wel altijd toch?’ We hopen het wel! Gelukkig is het allemaal weer wat rustiger geworden in de afgelopen weken en is de ergste schok na het plotselinge overlijden van onze goede vriendin hier voorbij. Op het werk is het ook weer wat rustiger nu de jaarafsluiting voorbij is. Dat zijn altijd erg stressvolle maanden met veel te veel werk, waar we ons echt doorheen moeten bijten. Gelukkig zijn ze weer voorbij!

Het ongeluk gebeurde juist in een tijd waarin de financiële situatie op kantoor erg moeilijk is. Er zijn grote tekorten voor komend jaar en er zijn niet zomaar oplossingen voorhanden. Dit hangt onder andere samen met heel wat zendelingen die zijn vertrokken in de afgelopen jaren, met name vanwege pensionering. Nieuwe mensen komen niet zomaar en als we lokaal personeel aannemen hebben we geen middelen om alle salarissen te dekken. Willem heeft er zijn handen vol mee en het geeft best wat zorgen. Bidden jullie mee voor wijsheid en inzicht, maar ook de kracht om door te gaan in moeilijke omstandigheden. Ons verlangen is dat het Bijbelvertaalwerk goed door kan gaan in deze landen. Gelukkig begint er eindelijk meer aandacht voor te komen, hopelijk komen daarmee ook de oplossingen in zicht.

De oogsttijd in M. is voorbij en de oogsten zijn toch meer tegengevallen dan verwacht. In het westen van het land wordt het elk jaar steeds droger en heter en groeit er haast niets meer. Goede irrigatie hebben ze niet, dus elk jaar wordt de oogst ook steeds minder en dit jaar groeide er haast niets op het land. Zonder een mogelijkheid te hebben om wat anders te doen, gaan mensen toch door met wat ze doen. In het Noorden zijn er andere problemen. Waar het veilig genoeg was om het land te bewerken kwam de oogsttijd in zicht maar werden de landerijen net voor de oogst in brand gestoken door de terroristen. Het leven voor de meeste M-ezen wordt ineens ontzettend duur. Bijvoorbeeld de mais, de houtskool voor het koken, de olie voor door het eten, het is allemaal meer dan 30% in prijs gestegen in een paar maanden tijd. Dat zijn gigantische stijgingen voor de arme bevolking hier. Vorige week staakten de bakkers, omdat ze de prijzen van het stokbrood niet mochten verhogen (die is hier wettelijk vastgelegd). Voor de huidige prijzen konden ze niet meer bakken. Kortom: veel problemen voor de bevolking. 

We zijn hier voor Bijbelvertaalwerk, zodat iedereen de Bijbel in de taal van zijn hart kan lezen. Die focus moeten we blijven vasthouden, want er zijn zoveel andere dingen waar we iets aan zouden willen doen. Veel mensen zitten zo vast in de sociale structuur van hun familie en in de religieuze cultuur van het land. Dat maakt het heel lastig om vrucht te zien op gesprekken die we hebben met anderen. Er is ook zoveel geestelijke gebondenheid. Om het minste of geringste gaan mensen naar de maraboet (de toverdokter) om mensen te vervloeken. Zo kwam een vriendin onlangs naar ons toe en vertelde dat haar oom was overleden. ‘Er kwamen allemaal wormen uit zijn lichaam. En mijn tante was er ook al aan overleden. Ze waren vervloekt.’ Dus wij waren wat sceptisch: is daar geen behandeling voor? Na enig googelen bleek dat een bepaalde watervlo in vervuild water een parasiet bij zich kan dragen die zorgt voor wormen door je hele lichaam. Daar is nog geen behandeling voor. Bij navraag bij collega’s bleek echter ook dat het vaker voorkomt dat iemand vervloekt wordt door een toverdokter en een dag later overlijdt aan allemaal wormen die uit zijn lichaam kruipen. Dat zijn voor ons vreemde dingen.

De broer van een collega was zo’n maraboet, maar is tot geloof gekomen. ‘Jullie vermaken je maar een beetje met Jezus,’ zei hij tegen andere mensen in de kerk. ‘Maar ik weet hoe machtig hij echt is, hij heeft mij bevrijd van machten die mijn leven beheersten.’ Hij was gebonden en leed er lichamelijk en geestelijk heel erg onder. Hij kon echt hele vreemde dingen doen maar is blij dat hij van dat leven los is. ‘Jezus is zo ontzettend machtig! Jullie weten half niet hoe!’ zei hij.

Er is veel wat ons bezighoudt en we moeten onszelf er steeds aan herinneren dat God boven alles staat en dat Hij steeds zal geven wat nodig is. We zijn niet gemaakt voor deze wereld. Hij is onze hoop! Jezus heeft alles volbracht en daarom zien we uit naar de nieuwe schepping, maar tot die tijd heeft iedereen recht op het goede nieuws: Jezus is overwinnaar :).

Vorige keer vertelden we over Awa die in verwachting is. Ze vertelde dat het bijna tijd werd om de ‘siroop’ te nemen. ‘Wat voor siroop is dat dan?’ vroeg ik. ‘Oh, dat nemen alle zwangere vrouwen hier! Daarvan krijg je heel veel honger en slaap je heel veel. Je komt dus ook lekker veel aan!’ (Dik zijn is echt het ideaal, in alle omstandigheden.) ‘Mag ik dat eens zien, als je het hebt gekocht?’ Een week later kwam ze glunderend met een zakje van de apotheek: ‘Kijk Christien, hier is het!’ Ik maakte het open en was even later in shock. De verpakking zei: ‘Gevaarlijk voor zwangeren en kinderen, bevat alcohol.’ Het bleek een medicijn te zijn voor mensen met mentale problemen, bijvoorbeeld schizofrenie, met als bijwerking een sterk hongergevoel en slaperigheid. Toen ik haar uitlegde dat ze subiet moest stoppen, wierp ze tegen: ‘Ja maar, iedereen neemt het!’ Na verdere uitleg was ze eindelijk overtuigd en neemt ze het niet meer… Ik raadde haar aan een goede multivitamine te nemen. Toen ze dat later overlegde met haar verloskundige zei die: ‘Wacht daar nou nog maar mee, je wilt veel te veel!’ Soms zakt de moed je in de schoenen! Gelukkig is niet elk ziekenhuis hetzelfde!

Het kerstfeest voelt hier altijd wat onwerkelijk aan. We missen de gezelligheid van de donkere maanden met lichtjes en lekkere banketstaven en kerststollen. Maar de kern blijft: Jezus kwam voor ons naar de aarde om ons te bevrijden van de macht van de zonde en dat is waar het om draait. We bidden jullie een gezegend kerstfeest toe!

Shalom, Willem, Christien en Gideon

Borstvoeding van je bes

‘Kijk!’ zegt mijn vriendin Awa. Ik zie een foto met een bruidegom met twéé mooie bruidjes. ‘Ze zijn een tweeling!’ Mijn mond valt open van verbazing: ‘Trouwt hij dan met allebei?’ Polygame huwelijken zijn hier per slot van rekening toegestaan. Ze barst in lachen uit: ‘Nee joh! Maar dat is de traditie! Als iemand van een tweeling trouwt, mag de ander ook die dag bruid zijn èn ze krijgt alle huwelijkscadeaus: een koffer met héél veel stofjes om kleren van te maken.’ Stel je voor: staat de tweelingzus van je vrouw ook op alle trouwfoto’s! En op je trouwdag sta je overal glimlachend met een vrouw aan elke arm.

Tweelingen hebben een bijzondere positie. Als moeder van een tweeling mag (soms zelfs moet) je eropuit om met ze te bedelen. Op onze straathoek zitten ook moeders, ochtendenlang met de tweelingen van een paar jaar oud verveeld naast zich. Bij tweelingen heten een jongen en meisje standaard Adam en Eva (Adama en Awa) en voor twee meisjes en twee jongens heb je ook standaard namen. Ze weten niet goed in wie de goede en in wie de kwade geest zit (bijgeloof) en met bedelen koop je dat af. Maar als je gaat trouwen, levert het dus voordelen op!

Awa is inmiddels drie maanden in verwachting van haar tweede. ‘Hoe ging de bevalling bij je eerste, Djèneboe?’ vroeg ik. Ze barst weer in lachen uit. ‘Ik had zoveel gegeten dat ik heel erge buikpijn kreeg en naar het ziekenhuis moest. En m’n man maar mopperen dat ik dan ook niet zoveel moest eten, want dan zou ik ook geen buikpijn krijgen. Eenmaal in het ziekenhuis, mocht ik niet meer weg, het kind was onderweg!’ Mijn mond viel open: ‘Maar vertellen ze je dan niets van te voren, had je geen idee hoe een bevalling ging?’ ‘Tja, ze zeiden alleen maar dat je de laatste weken ’s avonds een rondje moet wandelen om in beweging te blijven, maar verder niets. Ze zijn bang dat je anders te bang wordt voor de bevalling. De meeste vrouwen eten en slapen alleen maar de laatste weken.’  ‘Zou je iets meer willen weten nu? Ik kan wel even voor je kijken of ik iets in het Frans kan vinden.’ Ze kijkt me dankbaar aan: ‘Ja, dat zou ik wel fijn vinden.’

Ze gaat verder ‘Maar weet je, Djèneboe heeft twee moeders.’ Ik trek een verbaasd gezicht. ‘Hoezo?’ ‘Nou, toen ik weer aan het werk moest, kreeg ze ook borstvoeding van mijn moeder.’ ‘Maar de jongste van je moeder is toch al een paar jaar van de borst af?’ ‘Ja, eerst had mijn moeder ook geen melk, maar na een tijdje kwam haar melk weer terug. Ze zeggen dat als je zelf veel kinderen hebt gehad, je zo weer melk kunt geven. Dus als ik aan het werk was, kreeg Djènebou melk van mijn moeder. Ze noemt haar nu ook moeder en mij Awa!’ Dus bessies op Urk: ga d’r maar voor zitten! Dat geeft wel een hele speciale band met je kleinkinderen…

Naast zulke grappige en bijzondere gesprekken, zitten we midden in de drukste tijd van het jaar. Het is de jaarafsluiting en de budgetten moeten worden gemaakt. Voor Willem zijn dit altijd drukke maanden! Hij zet zich er al jarenlang voor in dat het goed mogelijk gemaakt wordt om lokaal, capabel personeel in dienst te hebben, helemaal als het moeilijk is om vacatures in te vullen. M. is geen aantrekkelijk land voor zendelingen, dus we hebben veel lokale werknemers. Die moeten een salaris krijgen, maar het is niet duidelijk waar dat geld allemaal vandaan moet komen, daar moeten we als organisatie een verandering voor doorvoeren. Dat is dus een grote uitdaging. Landen waar veel meer zendelingen bij SIL werken, krijgen veel meer inkomsten en dan is het ook makkelijker om alle onkosten van de lokale organisatie te betalen. Gelukkig lijkt hier nu langzaam meer aandacht voor te komen, maar veranderingen gaan langzaam bij een organisatie met duizenden mensen.

Het regenseizoen is zo goed als voorbij en we zijn dankbaar dat de oogst dit jaar goed was! De regen was vroeg genoeg gevallen, in mei al, waardoor boeren genoeg tijd hadden om alles op hun land te planten in een gunstige tijd. Afgelopen jaren waren de oogsten steeds matig, dus we zijn heel dankbaar dat de oogsten nu goed zijn!

Bid voor kracht en energie voor ons. Het is even door buffelen tot dat het weer rustiger wordt qua werk. Gideon heeft het gelukkig naar z’n zin en vindt het heerlijk om eropuit te gaan. ‘Moe, ik wil beuten spulen!’ Dank dat hij het zo lekker doet en zo’n gelukkig en vrolijk kind is.

Shalom, Willem, Christien en Gideon

Feest!

Op 12 augustus was het feest bij ons op kantoor! Het J-team heeft de afgelopen maanden hard gewerkt aan het afronden van het Nieuwe Testament. Waar komt een paragraaf, waar een verwijzing, hebben we ergens een typefout gemaakt, en allerlei andere details werden gecontroleerd en opnieuw gecontroleerd. Meerdere mensen hebben diverse keren de opnieuw en opnieuw gecorrigeerde proefversie doorgelezen. Uiteindelijk was de proefversie klaar en op 12 augustus werd die met blijdschap gepresenteerd aan alle aanwezigen. De projectleider hield het boek vol liefde omhoog, zodat iedereen het kon zien. Wat een vreugde! Het duurt nog wel zo’n half jaar voor de gedrukte Bijbel uit Korea hier zal komen, maar het Nieuwe Testament is nu ook vertaald voor de J-mensen! Ons gebed is dat het Woord veel vrucht mag dragen. Er zijn ook genoeg uitdagingen die nog voor de boeg liggen. Ons gastland is erg laaggeletterd en mensen gaan niet zomaar uit zichzelf lezen. Daarbij is het erg moeilijk om door alle aannames en vooroordelen die mensen hebben heen te dringen, maar alleen door zelf de Bijbel te onderzoeken, ontdekken mensen wie God echt is. Bid daarom voor de mensen die de Bijbel gaan onderwijzen aan de J-mensen.

Afgelopen maand hadden we een dikke week gasten: een leuk stel ( en ze hielden van bordspellen), hij Amerikaans, zij Chinees. Zij heeft haar doctoraat al en hij doet zijn doctoraat in zijn domein Afrikastudies en gaat onderzoek doen naar het conflict tussen de boeren en de herders. Dat is een langlopend, gewelddadig conflict dat al de nodige slachtoffers van beide kanten heeft opgeëist. Hij wil kijken of hij iets kan bijdragen aan de oplossing van dat conflict. We hopen het van harte. Een collega die uit het herdersvolk komt, kwam een avond langs om geïnterviewd te worden. De verhalen die we hoorden, stemden ons erg droevig. Van de terroristen die actief zijn in het Noorden, behoort het merendeel tot dit herdersvolk. Niet alle herders zijn terroristen, maar veel van de terroristen zijn wel herders. Deze terroristen trekken steeds verder op naar het zuiden en dwingen dorpen om de sharia te houden, anders volgt er geweld. Zo zijn er veel christelijke boerendorpen die nu de sharia houden en waar de vrouwen helemaal gesluierd lopen. De scholen worden gesloten en kinderen moeten naar de koranschool. Onze collega is christen en kan al jaren niet meer naar zijn dorp, omdat hij dan gedood zal worden. We hebben zelf ook veel geleerd van dit gesprek.

Toen we terugkwamen uit Nederland, zat er een grote scheur in het plafond in de woonkamer. Dit is een soort gipsplafond onder het golfplaten dak. Een expert kwam er naar kijken en zei laconiek: ‘Ik denk het nog wel een maand gaat duren voor valt…’ Dat betekende dus werk aan de winkel. We hebben al heel wat te stellen gehad met het dak van dit woonhuis en begrijpen nu des te beter de tekst uit spreuken 27: ‘Een twistzieke vrouw is te vergelijken met het gestadige druppelen op een dag van slagregen!’ Het is knap vervelend als het water je huis inloopt, maar gelukkig is inmiddels alles weer opgelost en is het niet het hele jaar regenseizoen. Gelukkig valt Christien niet onder de twistzieke vrouwen. ;) Het is overigens een probleem voor veel mensen, de facebookpagina voor expats hier stroomt in het regenseizoen met berichten van mensen met lekkages.

Het is ook de tijd van de examens. Door corona en stakingen is het schooljaar langer doorgegaan en vinden nu pas de eindexamens plaats. Voor 400.000CFA, zo’n €660,- kun je je examen kopen en zorgt er ‘iemand’ voor dat je het examen krijgt van iemand die slaagt, en dat diegene dan zakt in jouw plaats. Veel scholieren zijn dus razend onzeker over hun examen. Scholieren die niet betalen, weten nooit of ze slagen. Misschien gaat hun succes wel naar iemand anders. Gelukkig schijnt het dat de interim-overheid hier hardhandig tegen optreedt. We hopen het van harte, want dit soort praktijken zijn afschuwelijk.

Jullie weer veel werk- en schoolplezier gewenst na de vakantie!

Shalom,

Willem en Christien

Een offerram

Het was Tabaski vandaag. Tabaski is het fète de mouton oftewel het feest van het schaap. Ons gastland vierde vandaag dat Abraham met zijn zoon (in dit geval Ismaël) de berg opging om hem te offeren, maar dat God in de offerram voorzag. Traditiegetrouw hoort elke familie daarom een ram te slachten, te bereiden en daarvan uit te delen. Dat gaat gepaard met de nodige zegenbedes: ‘Sambè sambè! (Gelukkig nieuwjaar!) Moge God je veel voorspoed geven! Moge God je veel kinderen geven! Moge God je ouders zegenen!’ Er volgden nog veel meer zegenbeden. Vanmorgen blaatten er nog heel wat schapen in de straat, maar na 9 uur waren de meeste al geslacht. Wij kregen ook een paar mooie hompen, dus morgen hebben wij lekker sudderschaap. En we bidden dat mensen gaan zien dat God ook in het offerLam voorzien heeft!

Ik kan het niet…

Plotseling is daar een telefoontje: ‘Nee. Echt, ik kan niet zeggen dat Hij de Zoon van God is. Alsjeblieft, wis mijn woorden.’ Collega’s werken aan het opnemen van stemmen voor een film over het leven van Jezus. Dit is voor een vertaalproject dat nog echt in de kinderschoenen staat. Eerst worden er eenvoudige manieren gezocht om in de eigen taal iets te publiceren, zoals deze film. Voor de Bijbel is jarenlang taalkundig onderzoeken en door deze film kan direct het evangelie gebracht worden.

In deze M-taal is dat erg moeilijk. Niemand is christen, maar uiteindelijk waren er tientallen die rollen uit de film vertolkten: jongeren en ouderen, mannen en vrouwen. Na de opnames lag een van de deelnemers te woelen en kon hij de slaap niet vatten. De belijdenis die hij, als Petrus, had uitgesproken kon hij geen plek geven: Hij is de Zoon van God. De volgende ochtend heel vroeg, belde hij de projectleidster: ‘Kan het alsjeblieft verwijderd worden? Ik kan het niet. Neem de onkostenvergoeding maar terug.’ Uiteindelijk wilde hij wel zijn stem voor een andere rol geven. Een andere inspreker zei: ‘Ik denk dat ik de eerste Christen van ons volk ga worden!’ Door het opnemen van de teksten was hij juist erg bemoedigd en dichter bij het evangelie gekomen. Na anderhalve week van opnames was de film klaar. Tientallen sprekers van de M-taal keken samen naar het resultaat. Straks is het helemaal klaar om te publiceren en mag het, onder gebed, naar de tienduizenden sprekers gaan van deze taal. Bid u mee?

Zo zijn we weer volop in het werk gerold. We hadden een heel voorspoedige terugreis. Gelukkig heeft Gideon geen problemen met vliegen en hield hij zich prima tijdens de lange vluchten. Zo zijn we weer met nieuwe energie begonnen aan het vele werk dat er is te doen. Op ons kantoor is het momenteel net een bijenkorf. De stemopnames in een van de andere D-talen is bezig. Er is ook een checking van Bijbelboeken in de B-taal. In de J-taal werken ze momenteel hard aan het zetten van de laatste puntjes op de i voordat het Nieuwe testament naar de drukker kan. Daar is meer dan vijftien jaar hard aan gewerkt! Het is nog een pittige klus om te zorgen dat alle leestekens goed staan en er echt geen spellingsfouten instaan. Maar wat een zegen als de J-mensen straks het Nieuwe Testament in hun handen kunnen houden! Toen het project in dit gebied begon was er niemand christen en nu is er een bloeiende kerk die uitkijkt naar de afronding van dit project. Dat maakt een mens blij!

Daarnaast is Willem direct betrokken bij een paar projecten om de financiële situatie behoorlijk te verbeteren. Zo kan hopelijk het werk in de toekomst ook goed verdergaan. Het geeft veel voldoening als je na hard werken resultaat mag zien. Het klinkt nu nog vaag, maar jullie gaan er meer over horen!

Het is erg bemoedigend om te zien dat er bij de projecten zoveel moois gebeurd. In persoonlijke contacten voelt het soms als ploeteren en dan mogen we weten dat Gods plannen hoger zijn dan de onze. Onze buurvrouw leenden we het boek ‘Ik zocht Allah en vond Jezus’ (aanrader om te lezen!). Na een aantal maanden had ze het uit en we waren nieuwsgierig wat ze ervan vond. Toen we zelf het boek lazen, werden we geraakt door de diepgang en de overtuigende argumenten voor het evangelie. De buurvrouw overhandigde het boek met een dankjewel, maar zei dat ze er verder niet zoveel nieuws in vond staan. Het is de vraag wat ze begrepen heeft. Ergens is het niet zoveel anders dan in de tijd van Jezus zelf; mensen die hun leven zogezegd op orde hebben, willen liever geen drastische veranderingen. Het is moeilijk om dan de boodschap van het evangelie door te laten dringen. Dat kan alleen Gods Geest. Zo ook een vriendin die we nu al twee jaar kennen, ze doet alleen maar wat anderen willen dat ze doet en zelf denkt ze totaal niet over diepere dingen dan het alledaagse na. Dat is niet ongewoon hier. Vaak moet er eerst iets gebeuren voor mensen gaan nadenken. Wie weet wanneer woorden ooit in de toekomst vrucht mogen dragen!

Oliebollen en trouwerijen

‘Sambè sambè! Ala ka san caman d’i ma!’ (Gelukkig nieuwjaar! Moge God je vele jaren geven!) Allereerst natuurlijk veel heil en zegen voor 2021! We weten niet wat dit jaar gaat brengen, maar we weten dat God erbij is. Omstandigheden veranderen steeds, maar Hij blijft dezelfde. Dat geeft ons hoop en vertrouwen. Op 31 december bakten we een flinke lading oliebollen om uit te delen aan buren, vrienden en kennissen en ze vielen zeker in de smaak. Daarbij geven we dan ook een kalender met elke maand een deel van een Bijbelverhaal in de lokale taal en we hopen dat die ook in de smaak vallen!

Een paar maanden geleden was de oppositieleider Soumaila Cissé bevrijd uit handen van jihadisten. Tijdens de staatsgreep was de huidige president al afgezet en alle hoop was nu op Cissé gevestigd. De verwachting was dat hij de volgende president zou worden. Maar nu is hij een paar weken geleden onverwachts overleden aan corona. Ineens verschenen overal mondkapjes op straat. De mensen waren er zo van geschrokken! Elke dag komen er nog coronagevallen bij en de scholen blijven in ieder geval tot eind januari gesloten. Daardoor ligt het onderwijs ook helemaal stil, want online lessen zijn niet mogelijk. Maar weinig mensen hebben thuis internet. Verder gaat het leven zijn gewone gang, want mensen moeten wel hun eten voor elke dag verdienen.  

Trouwerijen gaan ook gewoon door en afgelopen maand trouwden onze twee buurjongens. Het eten (riz au gras: letterlijk de vette rijst) voor alle gasten wordt gekookt op houtskool in megagrote kookpotten. In de straat wordt een grote tent opgezet tegen de zon en met een handkar of een tuktuk worden de stoelen gebracht. Met een beetje pech (voor ons…) komen er ook nog manshoge geluidsboxen waaruit de hele dag feestelijke Afrikaanse muziek dreunt. Het echtpaar zelf komt maar even kort op het feest. Die hebben hun eigen programma. ’s Morgens naar het gemeentehuis, dan foto’s maken en dan op bezoek bij verschillende families. En dan zeven dagen opgesloten! De man mag na drie dagen naar buiten, de vrouw moet zeven dagen binnen blijven. ’s Avonds kwamen met een personenbusje (sotrama’s noemen we die hier) alle bezittingen van onze buurjongens kersverse vrouw en iedereen hielp een handje mee om het naar binnen te brengen. En zo begint hun getrouwde leven!

Nu gaat dat getrouwde leven niet altijd over rozen. Een vriendin van ons werd onlangs door haar man in elkaar geslagen, omdat ze geld vroeg voor medicijnen en ze te veel aandrong of hij echt niet kon helpen. Het leven van een man en vrouw zijn erg gescheiden. De man moet bepaalde dingen betalen en de vrouw ook. Zolang dat gebeurt vindt men dat je een goed huwelijk hebt. De een weet dus niet wat de ander verdient en als de een niet wil delen, ontstaan er problemen. Onderling wordt er vaak weinig gepraat en weinig samen ondernomen. En dan hoeft dat nog niet eens een gearrangeerd huwelijk te zijn, want onze vriendin had haar man zelf uitgekozen. Dit gebeurt zoveel in deze cultuur en dat is zo jammer. We bidden dat Gods liefde huwelijken gaat veranderen.

In december vierden we Gideons tweede verjaardag! Het cliché is waar: wat gaat dat hard zeg. Al maanden vroeg hij om een fietsje en voor zijn verjaardag konden we een loopfietsje op de kop tikken. Jullie begrijpen wat hij nu elke dag wil… fietsen! Zijn Engelse vriendinnetje Hannah is een week na hem jarig en samen zijn ze net Jip en Janneke. Samen met haar ouders organiseerden we een feestje voor hun verjaardag met veel spelletjes. Dat was erg gezellig!

Qua werk is het nu gelukkig even rustiger. We hebben onze normale werkzaamheden, maar verder zijn er even weinig bijzonderheden en dat is ook wel eens fijn. Het Bijbelvertaalwerk gaat door en dat is het belangrijkste! We bidden dat ook in 2021 weer veel mensen bereikt mogen worden met het Woord van God en dat steeds meer vertalingen afgerond kunnen worden!

Shalom,

Willem en Christien, Gideon

Tijgerbalsem in je neus

‘Hatsjoe!’ Dan weet je dat het december is. Het is het koele, kurkdroge en stoffige seizoen. Soms is je neus zo droog dat ademen pijn doet aan je neus. ‘Dan moet je er tijgerbalsem in smeren,’ vertrouwde een vriendin ons toe. We hebben het nog niet geprobeerd… Vaseline of sheaboter werkt gelukkig ook goed. ‘Uche uche!’ Er wordt ook heel wat geproest. Het aantal coronagevallen neemt plotseling sterk toe. We liepen naar de supermarkt en onderweg zat iemand naast de weg te hoesten. Een vriend van hem ging ernaast zitten en vroeg: ‘Ga je nu dood, of wat!’ De afgelopen twee weken zaten we zelf ook in quarantaine omdat Christien koorts kreeg. We dachten er verder weinig van. Tot ze niets meer rook en proefde, maar toen was de koorts al voorbij. Willem was alleen een dag niet lekker. We hebben netjes onze quarantaine uitgezeten en zijn gelukkig allemaal weer gezond! En Christien kan weer ruiken en proeven. Gideon vond het heel gezellig dat we samen thuis waren en moest weer even wennen toen Willem naar kantoor ging!

Voor je het weet is er weer een jaar voorbij. En dat was een ander jaar dan iedereen had verwacht. Bij Willem op het werk leken de financiën eindelijk goed te gaan. Na vier jaar verbeteringen en innovaties doorvoeren zou dit jaar in de plus worden afgesloten. De eigen watervoorziening en de zonneboiler besparen behoorlijk. De meeste inkomsten voor kantoor komen echter van het gastenhuis en die moest vanwege corona tijdelijk sluiten. Daardoor moesten helaas collega’s op minder uren gezet worden. Dat is moeilijk, omdat er geen sociaal vangnet is en je weet dat er gezinnen achter zitten. Inmiddels is het gastenhuis gelukkig weer open en is er een huurder voor langere tijd gevonden voor twee appartementen. We hopen dus dat het qua financiën ook weer de goede kant op zal gaan, maar het is afwachten hoe corona zich hier gaat ontwikkelen.

Daarnaast waren er problemen met een grote sponsor, waardoor een aantal Bijbelvertaalprojecten nu op pauze staan. We bidden dat er andere sponsoren gevonden worden, waardoor deze projecten wel weer door kunnen gaan. Er wordt intussen hard doorgewerkt bij de andere projecten en deze maand vinden er ook weer een aantal controles plaats van afgeronde Bijbelboeken. Ook bij ons op kantoor is nu een team bezig om een Bijbelboek door te nemen. Het is bestemd voor een bevolkingsgroep waar weinig christenen zijn. Bidden jullie mee dat Gods Woord vrucht mag dragen?

Komende maand gaat een buurjongen trouwen. ‘Heeft hij zelf zijn vrouw uitgekozen?’ vroegen we. ‘Nee, zijn familie heeft een vrouw voor hem gezocht.’ Voor ons is het niet voor te stellen dat je familie een vrouw of man voor je zoekt, maar hier gebeurt het nog vaak. Er wordt gekeken naar het karakter en de familie van de man/vrouw en of dat goed past bij de ander. Een huwelijk hier is dan ook niet gebaseerd op liefde, maar uit wederzijds respect, inzet en het vervullen van je taak als man/vrouw. En als dat mist, gaat het mis. Een vriendin van ons heeft wel zelf haar echtgenoot gekozen, maar na drie jaar huwelijk staat het er niet al te best voor. Het is moeilijk als je dan aan de zijlijn staat. Bidden jullie mee voor hen?

Gideon is bijna twee en wat heeft hij al veel meegemaakt in zijn jonge leven! Gelukkig heeft hij er niet zoveel erg in en is hij vooral erg druk met groot worden. Daar heeft hij nog steeds haast mee. Hij heeft al zijn tanden en kiezen en hopelijk zijn daarmee de slapeloze nachten ook voorbij. Hij is gelukkig erg vrolijk en we verzuchten regelmatig tegen elkaar wat gezellig het is met hem erbij, juist in moeilijke omstandigheden. Hij wil het liefst de hele dag wel prentenboeken lezen of op avontuur in de wijk. Hanen, schapen, ezels en paarden genoeg en ook veel straatjongetjes die graag een balletje naar hem trappen. Hij babbelt lekker de hele dag door. ‘Aanen wassen bij de kroan?’ zei hij van de week. Daar verbaasde hij ons wel mee!

We wensen jullie heel veel sterkte in de huidige omstandigheden. Dat zal niet makkelijk voor jullie zijn, maar we bidden dat jullie in dit alles Gods nabijheid mogen ervaren. We wensen jullie ook gezegende kerstdagen en vuul heil in zegen in ut naie joar!

Rustiger vaarwater…

Na de staatsgreep was het nog even spannend. De grenzen gingen weer dicht en de banken gaven tijdelijk geen geld. De omliggende landen en de Afrikaanse Unie (CEDEAO) legden sancties aan M. op. We moesten genoeg geld en eten in huis hebben om in ieder geval een maand toe te kunnen. En wat moesten we doen als de situatie toch ineens heel gevaarlijk zou worden? Ons werd geadviseerd om in ieder geval een vluchtkoffer voor te bereiden. Inmiddels zijn de sancties iets versoepeld en zijn de banken weer open en mag er in ieder geval wel voedsel de grenzen over. De onderhandelingen zijn nog gaande tussen M. en de Afrikaanse Unie en elk moment kunnen de sancties worden opgeheven. We hebben nu een tijdelijke president tot de volgende officiële presidentsverkiezingen over anderhalf jaar. Het leven lijkt verder weer zijn gewone gang te gaan. Je kunt je voorstellen dat we heel dankbaar zijn dat het zo goed is verlopen!

Inmiddels komen de eerste zendelingen weer binnendruppelen, nadat bij het begin van de Coronacrisis za bijna allemaal vertrokken. We zijn erg blij om weer wat meer mensen om ons heen te hebben, want afgelopen maanden waren wat dat betreft wel wat eenzamer. Maar ook daarin heeft God voor ons gezorgd. We leerden namelijk twee Nederlandse christenen kennen, die hier tijdelijk voor de VN waren. In de tijd dat we verder weinig mensen om ons heen hadden, hebben we met hen een hele goede tijd en veel gezelligheid gehad. Deze maand moesten we weer afscheid van hen nemen en we zijn blij dat ze weer bij hun gezin kunnen zijn, maar we gaan ze zeker missen!

Afgelopen maand verliep verder gelukkig rustig en na zulke onrustige maanden is dat wel erg fijn. We hebben mooie gesprekken gehad. De schilder kwam bij ons langs voor een klus en hij zei: ‘Ik ben bijna christen, maar ik durf het mijn familie nog niet te vertellen.’ Wat waren we blij! We kennen hem nu vijf jaar en hebben veel met hem gepraat. Dit bemoedigde ons erg! Daarna ging Christien op bezoek bij de buurvrouw en het contact verliep vaak wat stroef, maar nu was ze erg open en wilde ze graag over religie praten. In de ogen van veel M-mensen zijn Islam en Christendom hetzelfde. Het maakt niet uit wat je gelooft. Als je maar een goed mens bent, dan kom je er wel. Het duurt vaak lang voordat mensen beseffen dat het absoluut niet hetzelfde is. Dus we zijn erg dankbaar voor deze opening! Ook hebben we met de chauffeur van één van onze VN vrienden gepraat. Hij is een vrome moslim, maar erg geïnteresseerd in het evangelie. Dit waren voor ons erg mooie momenten de afgelopen tijd.

Sinds kort is ons alfabetiseringsteam druk bezig met een speciaal project voor het beschikbaar maken van leesboeken voor kinderen in de lokale talen. In de lokale talen is vaak weinig tot niets te lezen voor kinderen. In de hoofdstad zijn slechts één of twee bibliotheken met Franstalige boeken. We hopen dat door dit project veel kinderen de beschikking krijgen over leesboeken in hun eigen taal en lezen leuk gaan vinden!

A., de vrouw van onze bewaker en aan wie Christien appeltaarten leerde bakken, kan nu eindelijk beginnen met haar studie. Ze wilde heel graag patisserie gaan doen, maar daar waren te veel aanmeldingen voor. Nu gaat ze haar tweede keus doen: verloskunde. Na haar middelbare school had ze geen geld om aan een vervolgstudie te beginnen. Door het verkopen van appeltaarten heeft ze al een groot deel kunnen sparen, en wij helpen haar ook. We zijn dankbaar dat ze kan gaan studeren. Zo kunnen ze hopelijk samen een goede toekomst opbouwen. Als je geen studie gedaan hebt, is het zo moeilijk om hier een baan te vinden!

‘Bonjour!’ ‘Goodmorning!’ ‘Kambè!’ ‘Parapluutjes!’ ‘Poes slaapt.’  Gideon leert er elke dag weer nieuwe woordjes bij en begint er lekker op los te praten. Dat is heel gezellig! Hij heeft nog steeds energie voor tien, dus het gaat heel goed met hem. Met ons gaat het ook goed, al merken we wel dat de afgelopen tijd wel impact op ons heeft gehad. We doen het dus even wat rustiger aan en dan komt het vast weer in orde.

Onrust

‘Willem, wil je gelijk komen? We hebben een vergadering.’ Mijn directeur accepteerde niet dat ik net midden in een vergadering over het budget voor volgend jaar zat. ‘Meteen komen. Er is muiterij.’ Voor ik naar de vergadering ga, bel ik nog snel Christien: ‘Blijf binnen. Ik weet niet precies wat er aan de hand is, maar dat lijkt me verstandig.’

Zo begonnen de vreemde gebeurtenissen afgelopen dinsdag. Als lid van het ‘security comittee’ was ik gelijk bij alle ontwikkelingen betrokken en moesten we nadenken over hoe we hierop gingen reageren. Wellicht hebben jullie via het nieuws flarden meegekregen van de gebeurtenissen in M. Veel was nog onduidelijk. Een groep militairen bezette ’s morgens een wapendepot buiten de stad. Daarna werden gebouwen van de overheid bezet. We stuurden gelijk al het personeel naar huis met het verzoek om binnen te blijven. Aan het eind van de middag kwam het bericht dat de president en de premier opgepakt waren. We hoorden thuis regelmatig schoten. Het bleek dat er veel in de lucht werd geschoten.

De afgelopen maanden is het vaker onrustig geweest. Er waren regelmatig demonstraties om het aftreden van de president te eisen. Hierbij werden hoofdwegen geblokkeerd. Daardoor hadden we inmiddels al genoeg voorraden in huis, omdat erop uit gaan niet verstandig was. De onvrede richt zich op de overheid en gelukkig niet op buitenlanders.

Het leek een staatsgreep te worden, maar officieel is het dat niet geworden. Want woensdagmorgen kregen we bericht dat de president is afgetreden en dat er nieuwe verkiezingen aankomen. Hopelijk zijn de demonstranten en de militairen nu tevreden en blijft het rustig de komende tijd. We weten niet hoe het zich verder zal ontwikkelen en we weten ook nog niet of we kunnen blijven of geëvacueerd worden. De grenzen zijn nu gesloten en het is onduidelijk of de banken openblijven. Het is dus best een onzekere tijd.

Afgelopen week, voordat dit gebeurde, werden we erg bemoedigd door 1 Petrus 1: 3-9. Christus is onze levende hoop en in beproevingen houden we dat vast. Omstandigheden veranderen vaak en dat hebben we in de afgelopen jaren heel vaak meegemaakt, maar Hij blijft dezelfde. Ook Hebr 12:2 gaf ons vrede. Jezus heeft geleden om de vreugde die voor Hem lag te krijgen. Wat was die vreugde? Hij had al de heerlijkheid van Zijn Vader. De vreugde was dat Hij samen met ons kon zijn! Hij hield ons voor ogen bij Zijn lijden. Daarom kunnen wij ook in alles volharden, als we Hem voor ogen houden.

Er gaat veel in ons om, maar verder gaat het goed met ons. We zijn terug in ons eigen huis en het is fijn om weer op onze eigen plek te zitten. Alles moet weer even zijn plekje vinden, maar we proberen zo normaal mogelijk door te gaan. Gideon heeft er gelukkig allemaal niet zo veel erg in. Al vindt hij het jammer dat we nu niet zoveel kunnen gaan wandelen. Hij is gek op een rondje doen en geniet van alle dieren die rondlopen op straat: paarden, schapen, kippen, ezels, katten en soms een koe. Zo hebben we toch een kinderboerderij. Dat Gideon zelf ook veel bekijks trekt, vindt hij maar niks. Als we naar buiten gaan, komen er al gauw kinderen naar hem toe die hem willen vasthouden en aanraken.

Willen jullie bidden dat de situatie in de stad rustig mag blijven? Bid om rust en wijsheid voor ons om de juiste beslissingen te nemen. Gideon is aardig ondernemend en het is een hele uitdaging om hem de hele dag binnen te houden. We hopen dat we ondanks de omstandigheden toch redelijk ontspannen de tijd door kunnen komen en dat we als gezin rust mogen ervaren midden in alle onzekerheid om ons heen.

Shalom,

Willem en Christien

Gideon

Corona en hitte

Anders waren we nu op vakantie in Nederland, maar nu gaan we zwetend het hete seizoen door. In april en mei was het dagelijks boven de 40 graden en kurkdroog, dus jullie begrijpen wel dat we heel veel zin hadden om de maand mei in Nederland te zijn. Maar we hebben bewust gekozen om hier te blijven. Veel collega’s van ons zijn naar hun thuisland vertrokken. Daardoor bleef onder andere maar één persoon over in het gastenhuis en was er niemand om op het vertaalcentrum te letten. Daarom wonen we nu tijdelijk op het centrum om een oogje in het zeil te houden. En dat was maar goed ook, want we woonden er nog niet of de waterpomp en generator waren stuk! Gelukkig kon Willem gauw helpen aan een oplossing en draaien ze allebei weer.

De voorspelling was dat Corona hier flink toe zou slaan. In deze samenleving leeft iedereen bij elkaar en van social distancing kan dus absoluut geen sprake zijn. Meer generaties in één huishouden is heel gewoon. We zijn heel dankbaar dat het tot nu toe maar heel minimaal aanwezig is. Het verspreidt zich bijna niet en waarom weet niemand zeker. Het kan liggen aan het hete seizoen, of dat mensen gewend zijn aan malaria, of dat iedereen als kind de tuberculosevaccinatie krijgt, er zijn allerlei theorieën, wie zal het zeggen. We hopen in ieder geval dat het zo blijft, ook als het regenseizoen komende maand begint. Dat is meestal ook het seizoen dat iedereen verkouden is en griepvirussen de ronde doen. We zien in ieder geval wel uit naar wat verkoelende regens!

Afgelopen maand was het Ramadan. Veel van onze vrienden vastten ook en in dit klimaat is dat erg pittig. Vooral nu er ontzettend veel stroomstoringen waren. Sommige dagen hadden we 75% van de tijd geen stroom en waren we ontzettend dankbaar dat we tijdelijk op het centrum met een stroomgenerator wonen. De overheid heeft als een van de coronamaatregelen de stroom goedkoper gemaakt en in bepaalde arme wijken zelfs gratis. Veel arme mensen zitten nu zonder werk, omdat veel buitenlandse werkers vertrokken zijn. Maar daardoor is de vraag van stroom véél groter dan het aanbod, wat normaal al een probleem is in het hete seizoen, maar nu dus nog meer. We zijn dankbaar dat we weer goede gesprekken mochten hebben met verschillende mensen. De moslims geloven dat het houden van Ramadan je van alle zonden reinigt, zodat je weer met een schone lei kunt beginnen. Daarom is het erg belangrijk voor hen om die te houden. We mochten getuigen van Jezus (Isa voor hen) die alle zonden betaald heeft, maar het idee van genade is moeilijk te accepteren voor een moslim die zijn hele leven zijn best doet om het te verdienen. Het hele idee waarom Jezus moest sterven, staat ver van de mensen af. Daarom geloven veel moslims ook dat Jezus niet echt gestorven is aan het kruis, maar er levend vanaf is gehaald. En dat veel mensen wel goed genoeg zijn om in de hemel te komen. Als je maar goed je best doet. We bidden in ieder geval voor onze vrienden. Bidden jullie mee? Dat is de reden waarom we hier zijn!

Voor ons was het natuurlijk ook even omschakelen in dit hele Coronaverhaal. Willems werk gaat wel gewoon door. Vooral nu collega’s vertrokken, kwam er nog meer op zijn bordje. En met de reparatie van het dak van kantoor is hij ook druk. Gelukkig kwamen verschillende spullen uit Nederland aan in de container van een andere zendingsorganisatie, waardoor we op het centrum nu een goed multifunctioneel kopieerapparaat hebben en een grasmaaier. En Christien is heel dankbaar voor haar mooie fornuis uit Nederland! Net als jullie, kon Christien nu niet werken op kantoor. De kinderoppas en hulp in huis waren niet toegestaan, zodat ze genoeg werk thuis had te doen. Vooral tijdens het hete en stoffige seizoen blijf je schoonmaken. Gelukkig hebben zij en Gideon hun draai in dit nieuwe ritme aardig gevonden en blijft het gezellig en opgeruimd. Met Gideon gaat het gelukkig erg goed. Hij is nu 19 maanden en eet als een dokwerker. Hij kent al heel wat woorden en hij houdt van grapjes! We hebben het heel gezellig. De oppas en hulp in huis mogen weer komen, dus dat scheelt een boel!